Günün Kitabı | Uhuvvet Romanın | Selma Rıza | Değerlendirme: Yadigar Gidici

Uhuvvet Romanın Yazarı Selma Rıza, Kızılay’ın ilk Kurucularından…

Selma Rıza’nın 1892-1897 yılları arasında yazdığı; ancak hayatta olduğu süre içerisinde yayımlanmayan romanı, eski okul defterine yazılmış yazıları bulmasıyla ortaya çıkar.

Roman, Merzukîzade ailesinin hayatına odaklanır ve bu aile üzerinden dönemin kölelik/cariyelik kurumu, kadın-erkek ilişkileri ve Batılılaşma çabalarına dair önemli örnekler sunar. Merzukîzade ailesinin Mürşit ve Adil adında iki oğlu vardır. Bu iki kardeş, babalarının ölümü üzerine anneleri Çerkez Dilber Hanım ile babadan kalma konakta yaşarlar.

Kitaptan Alıntı

Bu kadın ki kızların okumasını savunmuş, bir erkeğin 4 kadınla evlenmesine karşı gelmiş ve mirastan eşit pay alınmalı demiş. İki dudak arasından çıkan sözle bir kadını boşayamazsın demiş.

31 Mart Ayaklanması’nın patladığı saatlerde Meşrutiyet karşıtı softaların, onun kapısının önünde belirmesi için bu sebepler yeterliydi. Korkuyla evin penceresinden bakan bir kadın ve dışarıda evi kuşatan bir sürü insan. Şeriat naraları atan bu kalabalık, büyük bir öfke içinde. Tek amaçları birazdan kaçacak olan bu kadını öldürebilmek.

Ama aslında çok daha fazlası vardı. Çünkü içerdeki kadın, İttihat Terakki’nin tek kadın üyesi Selma Rıza idi. İlklerin ve teklerin kadını Selma Rıza. İlk kadın gazetecimiz ve Sorbonne’da okuyan ilk Türk kadını Selma Rıza. Kızılay’ın kurucularından ve 20 yaşında Uhuvvet adlı romanı yazan Selma Rıza. Belki de en önemlisi, Milli Mücadele yıllarında Halide Edip mandayı savunurken, Halide Edip’e haddini bildiren Selma Rıza.

Ancak ne yazık ki öldüğünde cenazesine sadece 5 kişinin katıldığı Selma Rıza’yı bugün hangimiz biliyoruz?

Kaynak: Dilara Çelik, İttihat ve Terakki’nin Tek Kadin Uyesi Selma Rıza, Selanik Yayınevi, s.2