Vedat Türkali ve Deli İbram Divanı Kitapları Üzerine | Kitap değerlendirme yazarı: Ali Erkan Güneri

Ahmet Büke’nin kaleme aldığı Deli İbram Divanı romanı, 1950’lerin Türkiye’sini ve İzmir yakınlarındaki Köstence (Uzunada) adasında zorlu şartlar altında yaşayan balıkçıların öyküsünü anlatmaktadır.

Eser, Ege insanını, deniz kültürünü ve yoksulluğu etkileyici bir dille işleyerek edebiyat dünyasında büyük beğeni toplamış ve 2022 Vedat Türkali Roman Ödülü‘nün sahibi olmuştur.

Bir zamanlar kitap dostlukları vardı. Dostların söylediği kitaplar ki onlarla çok uyuşurdu zevklerimiz. Hemen alır okurduk. Sonra Tarık Dursun K.’nın yayımladığı “Günümüzde Kitaplar” dergisi, çok güzel bir dergiydi; kitap tanıtımları, tartışmalar oradan seçerdim ilgimi çeken kitaplarımı.

Cumhuriyet Kitap ve diğer gazetelerin kitap ekleri…

Yıllar geçti sonunda, güzel günlerdi, güzel okurduk. Hâlâ okumaya devam, yaz okumaları, tatile giderken bir çanta kitaplara ayrılır, tatil yörelerinde de kitap dostlukları oluşurdu. Artık kitap okuma grupları var çevremizde, aynı kitabı okuyup tartışanlar, sosyal medya onlara da tanıklık ediyor, okudukları kitaplara kayıyor gönlüm. (Ör.: Edremit’te Antandros Derneği, Gaziantep’de Tomris Kitabevi Kitap Kulübü, Çanakkale’de, Ankara’da Esat Semt Meclisi Okuma Grubu vb böyle guruplar var.) Şimdilerde balkonumda yaşıyorum kitap okuma keyfimi, elimi kitapsız gören komşularım merak edip takılır bana…

Samsun, Atakum Belediye eski Başkanı Sevgili Av. Cemil Deveci ile tanışmamız, 1976 yılı, yani Samsun’a atandığım yıl oldu. Samsun’da Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bağlı çocuk yuvası ve Sağlık Müdürlüğü çalışmalarımız. TÜS-DER’deki, ÇOK-DER’deki çalışmalarımızla çok ses getirdik. Ahmet Sarı, Mehmet Tarakçı ve Cemil Deveci hep bu döneme denk düşen dostluklar ve çalışmalarımız. Acı günler, tatlı günler…

Kahramanmaraş, Çorum olayları, katliamlar, polis baskınları, seçimler ve daha birçok şey yaşandı o 7, 8 yılda. En önemlisi de “12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sonrasında Millî Güvenlik Konseyi tarafından değiştirilen maddeleriyle kamuoyunda derin izler bırakmış olan 1402 Sayılı Kanun’dur. Sıkıyönetim komutanlarına, kamu düzenini sağlamak amacıyla geniş yetkiler tanıyan bir güvenlik düzenlemesi.” Bu düzenleme sonucunda isimlerini andığım dostlarım ve birçok arkadaşımızın görevlerine bir valilik onayı ile son verilmişti. O arkadaşlarımız yılmadılar, çalıştılar, yeni okullar bitirdiler çeşitli güzel görevlerde bulundular, göğsümüzü kabarttılar.

Yıllarca ilişkilerimiz sürdü ve haberlerini aldım, hep gurur duydum. Sevgili dostumuz Av. Cemil Deveci de Samsun’da “Atakum Belediye Başkanı” oldu bir önceki seçimde. Göreve başlayınca da yine gurur duyduğum işlere imza attı. Samsun doğumlu, edebiyatımızın temel taşlarından “Vedat Türkali” adının yaşatılması, anılması için bir salona adının verilmesi talebi (Belediye Meclisi onaylamadı) ve “Vedat Türkali” adına da bir ödül düzenlenmesi işlerine girişti. İkinciyi sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte gerçekleştirdi.

Samsun’u Samsun yapan, o kente Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk adımını attıran 1919 yılının o önemli mayıs ayında Samsun’da Vedat Türkali doğar. Ülkemize sinema, tiyatro ve edebiyat alanlarında önemli eserler kazandıran bu isim için Atakum Belediyesi Vedat Türkali adına bir “edebiyat ödülü” düzenler. Bunun yanı sıra bir salona da “Vedat Türkali” adının verilmesi çalışmalarını başlatır. Ancak Belediye Meclisi onaylamaz. Kararın yeniden gözden geçirilerek yeniden işleme konulması ve onaylanması Samsun’a yakışacaktır diye düşünüyorum. Sekiz yıl Samsun’a hizmet etmiş ve orada yaşamış birisi olarak bunu istemeyi kendime hak olarak görüyorum…

Atakum Belediyesi’nin ödülü bıraktığı bilgisi üzerine yaptığım araştırma sonucunda edebiyatımızın ulu çınarı Vedat Türkali adının yaşatılması görevini üstlenen sivil toplum kuruluşları olduğunu öğrendim. Elbette hepimiz üzerimize düşen görevi yapmalıyız.
Samsun’da Atakum Kuzey Kültür Sanat ve Araştırma Derneği’nin önderliğinde, EĞİTİM-SEN ve Türkiye Yazarlar Sendikası Samsun Temsilciliği bu işi üstlenmişler. Önümüzdeki yıl için yapılacağı belirtildi. “Vedat Türkali Ödülü” Samsun’a yakışmıştı, bu iş için kollarını sıvayan bu sivil toplum kuruluşlarına başarılar diliyorum.

…………