Taşa Yazılmış Tarih: Hasankeyf

Hasankeyf’i hatırla

Dicle’nin yanında durursan, bir dakika sessiz ol.

Belki su sana kadim bir şey fısıldar.

Ölmek istemeyen bir zamanla ilgili bir şey.

Hasankeyf: Her şeyi hatırlayan bir şehir

Güneydoğu Türkiye, Dicle kıyıları

Yaş – 12.000 yıl

Taşa yazılmış tarih:

Hasankeyf, MÖ 4. yüzyıldan beri anılıyor ve arkeologlara göre yaşı 12.000 yıla kadar ulaşabiliyor, bu da onu Mezopotamya’nın ilk yerleşim yerleriyle aynı yaşta yapıyor. Ticaret yolları buradan geçti, kültürler kesişti, medeniyetler birbirinin yerini aldı: Asurlular, Partlar, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular ve Osmanlılar.

Fotoğrafta görülen El-Rizk Minaresi, ayakta kalan son sembollerden biridir. Artuklu hanedanından Emir Argun tarafından 1409 yılında yaptırılmıştır. Cami bir depremde hasar görmüş, ancak minare ve şehrin kendisi 21. yüzyıla kadar ayakta kalmıştır.

Şehirde Hristiyan, Müslüman, Yahudi, Zerdüşt toplulukları yaşıyordu. Şunlar vardı: onlarca kaya oyma mağara evler, saraylar kervansaraylar, mezarlar, medreseler, köprüler ve tapınaklar vardı.

Efsaneye göre yedi uyuyan gencin saklandığı en eski mağaralardan biri (Ashab-ı Kehf).

Tarihi kayıp: 2006’da Ilısu Barajı’nın inşası duyuruldu – güneydoğu Türkiye’ye elektrik sağlamak için tasarlanmış bir proje. Düzinelerce uluslararası protestoya, UNESCO’dan gelen mektuplara, mimarların, tarihçilerin ve çevrecilerin girişimlerine rağmen karar verildi: şehir bir taşkın bölgesinde kaldı.

2019-2020’de sakinlerin toplu tahliyesi başladı.

Taşınabilen tüm anıtlar taşındı (özellikle türbeler ve cephe parçaları). Ancak şehrin binlerce mağara evini de içeren ana kısmı su altında kalmış durumda.

Son günlerde, su minarenin ayağına yaklaştığında, yaşlı bir adamın -efsanelerdeki aynı “Dede”nin- etrafında üç kez dolaştığını, durduğunu, avucunu taşa koyduğunu ve şöyle dediğini söylüyorlar:

“Ben sona karşı değilim. Unutulmaya karşıyım. Unut – yok olacağım.”

Bugün, yalnızca bu tür fotoğraflar ve bizim sözcüklerimiz bize Hasankeyf’in -yaşandığını, solunduğunu, sevildiğini, öğretildiğini, dua edildiğini hatırlatabilir.

Haber Kaynağı: Mezopotamya alantatour.com